Akçaabat’ın adı nereden geliyor ve bu kıyı yerleşimi nasıl şekillendi?

Trabzon’un batısında, denizle dağ arasına sıkışmış bir yerleşim: Akçaabat. Antik kaynaklarda bölge, Kolhis ve ardından Roma–Bizans etkisi altında kıyı yerleşimleriyle anılır. Ancak bugünkü Akçaabat’ın asıl kimliği, Orta Çağ’da Trabzon İmparatorluğu döneminde belirginleşir.

Kıyıya paralel uzanan dar şerit, tarih boyunca hem savunma hem ticaret için kritik oldu. Liman ölçeği küçük kaldı ama hinterlandı güçlüydü; dağ köyleriyle kurduğu bağ, onu sadece sahil kasabası değil bir geçiş noktası yaptı. Osmanlı döneminde ise bu yapı daha da netleşti: üretim içeride, hareket kıyıda.

Akçaabat’ın adı üzerine farklı görüşler vardır; en yaygın yorum, “Akça Abad” yani “beyaz, mamur yerleşim” anlamına dayanır. Bu isimlendirme, bölgenin hem fiziki görünümünü hem de yerleşim sürekliliğini yansıtır.

Bugün Akçaabat, çoğu kişi için sadece köftesiyle bilinse de, aslında Trabzon’un kıyı–iç hat dengesini en iyi anlatan yerleşimlerden biridir: dar bir sahil, güçlü bir arka coğrafya ve yüzyıllardır değişmeyen bir ritim.