Trabzon Ayasofyası çevresinde oluşan yerleşim alanı, Bizans döneminden itibaren şehir tarihinin önemli bölgelerinden biri olmuştur. Bölgedeki yerleşim düzeni, dinî yapılar ve kıyı bağlantısı nedeniyle tarih boyunca dikkat çekici şehir alanlarından biri olarak gelişmiştir. Osmanlı döneminde farklı işlevler kazanan bölge, Cumhuriyet döneminde tarihî miras alanı kimliğiyle öne çıkmıştır. Ayasofya çevresi, Trabzon’un çok katmanlı tarihsel yapısını yansıtan önemli alanlardan biri kabul edilmektedir.