Hadrian Limanı neden inşa edildi?

Trabzon'un tarihî limanı, Roma İmparatorluğu döneminde Karadeniz'in doğusundaki en önemli askerî ve ticari merkezlerden biri hâline gelmişti. İmparator Hadrianus'un MS 129 yılında Trabzon'u ziyaret etmesinin ardından kentte bir liman inşa ettirdiği veya mevcut limanı önemli ölçüde güçlendirdiği kabul edilmektedir. Bu nedenle liman, tarih yazımında "Hadrian Limanı" olarak anılmaktadır.

Araştırmaya göre Hadrianus'un liman projesinin temel amacı, Roma İmparatorluğu'nun doğu sınırlarını güvence altına almak ve Karadeniz üzerinden yürütülen ticareti güçlendirmekti. O dönemde Trabzon, Anadolu içlerinden gelen yolların denize açıldığı stratejik bir noktada bulunuyordu. Satala (bugünkü Sadak) üzerinden gelen askerî ve ticari güzergâhlar Trabzon Limanı'nda son buluyordu.

Limanın askerî önemi de büyüktü. Roma İmparatorluğu, doğudaki Part tehdidine karşı Trabzon'u bir lojistik üs olarak kullanıyordu. Askerî birliklerin sevki, erzak taşınması ve donanmanın desteklenmesi için güvenli bir limana ihtiyaç vardı. Bu nedenle Hadrianus'un limanı yalnızca ticaret için değil, imparatorluğun savunma sistemi için de inşa ettirdiği düşünülmektedir.

Trabzon aynı zamanda doğudan gelen ticaret yollarının Karadeniz'e ulaştığı önemli bir kapıydı. İpek Yolu'ndan gelen mallar iç bölgelerden geçerek Trabzon'a ulaşıyor, buradan gemilerle Karadeniz ve Akdeniz dünyasına taşınıyordu. Güçlü bir liman, bu ticaret ağının kesintisiz işlemesini sağlıyordu.

Araştırmacılara göre Hadrian Limanı'nın bulunduğu alan, Zağnos ve Kuzgundere (Tabakhane) vadileri arasında kalan doğal koydu. Muhtemelen Roma öncesinde de kullanılan bu doğal sığınak, Hadrianus döneminde mühendislik çalışmalarıyla daha güvenli ve işlevsel hâle getirilmiştir.

Kısacası Hadrian Limanı, yalnızca gemilerin yanaştığı bir iskele değil; Roma'nın Karadeniz'deki askerî gücünün, ticaret ağının ve doğu politikasının en önemli dayanaklarından biri olarak inşa edilmiştir.