Yeni Cuma Camii, Trabzon’un fethinden önce Bizans dönemine ait bir kilise olarak inşa edilmiş, fetih sonrasında Osmanlı tarafından camiye dönüştürülmüştür. Yapının 13. yüzyıla tarihlendiği ve Trabzon İmparatorluğu döneminde dini merkez olarak kullanıldığı kabul edilir. 1461 sonrasında yapılan dönüşümle birlikte iç mekân İslam ibadetine uygun hâle getirilmiş, ancak yapının ana mimari kurgusu korunmuştur. Bu durum, Osmanlı’nın fethedilen şehirlerde mevcut dini yapıları tamamen ortadan kaldırmak yerine işlev değiştirerek kullanma anlayışını yansıtır. Yani Yeni Cuma Camii, Trabzon’daki Bizans mirasının Osmanlı düzenine nasıl entegre edildiğini gösteren önemli örneklerden biridir. 📌 Kaynak: Clive Foss, Byzantine and Turkish Trabzon; Anthony Bryer & David Winfield; Trabzon’daki Bizans yapıları üzerine akademik çalışmalar