Fatih Trabzon'a hangi şehirlerden nüfus getirdi?

Trabzon'un 1461 yılında fethedilmesinden sonra Fatih Sultan Mehmed, şehrin Osmanlı kimliği kazanmasını hızlandırmak amacıyla Anadolu'nun çeşitli bölgelerinden Müslüman nüfus getirerek Trabzon'a yerleştirdi. Bu uygulama Osmanlı'nın sıkça kullandığı iskân ve sürgün politikalarının bir parçasıydı.

Makaledeki bilgilere göre 1481-1486 yılları arasında hazırlanan tahrir defterlerinde, Trabzon'a yerleştirilen topluluklar açıkça kaydedilmiştir. Fatih'in emriyle Trabzon'a getirilen cemaatler şunlardı:

Niksar

Sonisa ve Kalanik

Ladik

Amasya

Bafra

Osmancık

İskilip

Çorum

Gümüş

Merzifon

Tokat

Nefs-i Samsun

Samsun Nahiyesi

Turhal

Zile

Göl Canik

Satılmış Canik

Kağala

Gedegra (Gedegare)

Kaynaklarda bu toplulukların toplam 202 haneden oluştuğu belirtilmektedir. Bu ailelerin şehrin hangi bölgelerine yerleştirildiği kesin olarak bilinmese de, Trabzon'un ilk Müslüman mahallelerinin oluşumunda önemli rol oynadıkları anlaşılmaktadır.

İlginç olan nokta, bu ilk sürgün cemaatlerinin isimlerinin daha sonraki kayıtlarda kaybolmasıdır. 16. yüzyılın başlarına gelindiğinde bu toplulukların yerini, isimlerini cami ve mescitlerden alan yeni mahalleler almıştır. Böylece Trabzon'da Osmanlı şehir yapısına uygun mahalle düzeni ortaya çıkmıştır.

Trabzon'un Osmanlı dönemindeki nüfus yapısının temelleri büyük ölçüde bu iskân hareketiyle atılmış ve şehir kısa sürede Müslüman nüfusun ağırlık kazandığı bir Osmanlı şehrine dönüşmeye başlamıştır.