Trabzon'da mahalleler neden camilerin etrafında kuruluyordu?

Osmanlı döneminde mahalle, günümüzdeki anlamıyla yalnızca bir yerleşim alanı değil; sosyal, idari ve dini hayatın merkezini oluşturan bir topluluk birimiydi. Bu nedenle Trabzon'da yeni oluşan mahallelerin büyük bölümü bir cami veya mescit etrafında şekilleniyordu.

Cami yalnızca ibadet edilen bir yer değildi. Mahalle sakinlerinin buluştuğu, haber aldığı, yardımlaşma faaliyetlerini yürüttüğü ve yerel sorunlarını konuştuğu bir merkez işlevi görüyordu. İmamlar ise sadece dini görevler üstlenmiyor, aynı zamanda mahalle halkı ile devlet arasında bağlantı kuran kişiler olarak da görev yapıyordu.

Trabzon'un Osmanlı dönemine ait kayıtlarında birçok mahallenin adını bulunduğu cami veya mescitten aldığı görülmektedir. Zamanla caminin çevresinde evler çoğalıyor, nüfus artıyor ve bu yerleşim alanı ayrı bir mahalle kimliği kazanıyordu.

Mahalle düzeninin cami merkezli kurulması, komşuluk ilişkilerini güçlendiren bir yapı da oluşturuyordu. Aynı camide buluşan insanlar birbirlerini tanıyor, ihtiyaç sahiplerine birlikte yardım ediyor ve ortak bir mahalle kültürü geliştiriyordu.

Bugün Trabzon'un birçok eski mahallesinin kökeninde, yüzyıllar önce çevresinde hayatın şekillendiği bir cami veya mescit bulunmaktadır. Bu durum şehrin tarihi dokusunun ve sosyal yapısının oluşmasında önemli rol oynamıştır.