Trabzon değişiyor mu, yoksa kendisini yeniden mi inşa ediyor?

Trabzon, binlerce yıllık tarihi boyunca limanlarıyla, mahalleleriyle, surlarıyla ve çok katmanlı kültürel yapısıyla Karadeniz'in en önemli şehirlerinden biri oldu. Roma'dan Bizans'a, Komnenoslardan Osmanlı'ya kadar birçok medeniyet bu şehirde iz bıraktı. Bugün Trabzon sokaklarında yürürken aynı anda farklı çağların izlerine rastlamak hâlâ mümkündür.

Ancak son yarım yüzyılda şehir, tarihindeki en hızlı dönüşümlerden birini yaşamaktadır. Kıyı dolguları, genişleyen yollar, yeni konut alanları ve değişen yaşam alışkanlıkları Trabzon'un fiziksel görünümünü önemli ölçüde değiştirmiştir. Bir zamanlar denizle iç içe olan mahalleler, bugün yoğun trafik ve betonlaşmanın gölgesinde kalabilmektedir.

Bu değişim yalnızca binalarda yaşanmıyor. Mahalle kültürü zayıflıyor, eski çarşıların işlevi değişiyor ve kuşaklar boyunca aktarılan şehir hafızası giderek dönüşüyor. Eskiden aynı sokakta büyüyen insanlar birbirlerini isimleriyle tanırken, modern kent hayatı daha anonim bir yaşam biçimi ortaya çıkarıyor.

Öte yandan şehirler değişmeden yaşayamaz. Tarih boyunca Trabzon da sürekli değişti. Yeni mahalleler kuruldu, surların dışına taşındı, limanları büyüdü ve ticaret yolları değişti. Asıl mesele değişimin kendisi değil; bu değişimin şehir hafızasını ne kadar koruyabildiğidir.

Bugün Trabzon'un önünde iki yol var gibi görünüyor: Ya geçmişi yalnızca eski fotoğraflarda hatırlanan bir hatıraya dönüştürecek ya da tarihî mirasını koruyarak geleceğini inşa edecek. Çünkü bir şehrin gücü yalnızca yeni binalarında değil, hafızasını geleceğe taşıyabilmesinde saklıdır.