Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Millîye Cemiyeti'nin Yayın Faaliyetleri

Mondros Mütarekesi sonrasında Karadeniz Bölgesi'nde Pontus Devleti kurulmasına yönelik girişimlerin yoğunlaşması üzerine Trabzon'da 12 Şubat 1919 tarihinde Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Millîye Cemiyeti kuruldu. Cemiyetin temel amacı, Trabzon ve çevresinin Osmanlı Devleti'nden koparılmasına karşı mücadele etmek ve bölgenin Türk yurdu olduğunu tarihi, hukuki ve demografik verilerle savunmaktı.

Cemiyet, faaliyetlerini yalnızca toplantılar ve kongrelerle sınırlı tutmamış, kamuoyu oluşturmak amacıyla basını da etkin biçimde kullanmıştır. Bu kapsamda Trabzon'da 10 Aralık 1918'den itibaren yayımlanan İstikbal Gazetesi, cemiyetin fiili yayın organı haline gelmiştir. Gazetenin sahibi ve başyazarı olan Faik Ahmet Barutçu aynı zamanda cemiyetin kurucuları arasında yer alıyordu.

İstikbal Gazetesi, Milli Mücadele yıllarında Trabzon ve Doğu Karadeniz'deki gelişmeleri kamuoyuna aktarmış, Pontusçuluk faaliyetlerine karşı yayınlar yapmış ve Anadolu'da şekillenen milli direniş hareketini desteklemiştir. Gazete ile cemiyet arasındaki ilişki o kadar güçlüydü ki tarihçiler, Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Millîye Cemiyeti'nin faaliyetlerinin İstikbal Gazetesi'nden ayrı değerlendirilemeyeceğini belirtmektedir. Gazete hem cemiyetin sözcülüğünü yapmış hem de kadrosundaki isimler cemiyet çalışmalarında aktif görev almıştır.

Cemiyetin yayın faaliyetleri sayesinde Trabzon'daki milli teşkilatlanma kısa sürede Rize, Gümüşhane, Giresun ve Ordu gibi çevre vilayetlere de yayılmıştır. Bu yayınlar, Erzurum Kongresi öncesinde Doğu Karadeniz'de ortak bir kamuoyu oluşmasına katkı sağlamış ve bölgenin Milli Mücadele sürecindeki siyasi örgütlenmesinde önemli rol oynamıştır.

Bugün Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Millîye Cemiyeti'nin yayın faaliyetleri denildiğinde akla ilk olarak İstikbal Gazetesi gelmektedir. Gazetenin sayıları, Trabzon'un Milli Mücadele yıllarını araştıran tarihçiler için en önemli birincil kaynaklar arasında kabul edilmektedir.